ANTYKONCEPCJA DORAŹNA
Antykoncepcja po stosunku; co to znaczy?
Antykoncepcja po stosunku jest metodą zapobiegania niepożądanej ciąży, którą można zastosować w przypadkach, gdy doszło już do niezabezpieczonego stosunku (np. w sytuacji, gdy w czasie stosunku pękła prezerwatywa).
Najczęściej stosowaną metodą antykoncepcji po stosunku jest przyjmowanie specjalnych pigułek hormonalnych. „Antykoncepcja po stosunku” to zapobieganie ciąży nazywane
także antykoncepcją w nagłych przypadkach lub antykoncepcją doraźną. W języku angielskim pigułki stosowane do antykoncepcji doraźnej są znane jako day after pills.
Które spośród pigułek antykoncepcyjnych znajdujących się w aptekach nadają się najlepiej do antykoncepcji po stosunku?
Na rynku polskim są dostępne tabletki przeznaczone specjalnie do antykoncepcji po stosunku. Również niektóre inne pigułki antykoncepcyjne, zwykle stosowane przez 21 dni cyklu miesiączkowego, mogą być stosowane w antykoncepcji doraźnej, ale wtedy, żeby nie było nieporozumień i błędów, lekarz musi dokładnie ustalić dawki i sposób ich przyjmowania. Trzeba dodać, że zwykłe pigułki antykoncepcyjne, stosowane w antykoncepcji po stosunku, mają mniejszą skuteczność i częściej wywołują objawy niepożądane.
Jeśli nie ma pod ręką preparatu do antykoncepcji doraźnej, to jakie inne pigułki antykoncepcyjne można stosować w antykoncepcji po stosunku?
Większość pigułek antykoncepcyjnych nadaje się do wykorzystania w antykoncepcji po stosunku. Czasami trzeba wziąć dwa razy po dwie, innym razem dwa razy po trzy lub cztery zwykłe pigułki antykoncepcyjne. Wszystko zależy od tego, jaki skład mają określone pigułki, dlatego ich dawki i sposób użycia, każdorazowo musi ustalić lekarz.
Trzeba pamiętać, że wszystkie pigułki antykoncepcyjne wydawane są na recepty lekarskie. Dlatego, jeśli wydaje Ci się, że możesz się znaleźć w sytuacji wymagającej skorzystania z antykoncepcji po stosunku, to zawczasu pamiętaj o zgłoszeniu się do lekarza i zaopatrzeniu w odpowiednią receptę i lek.
Dlaczego właśnie te pigułki działają antykoncepcyjnie nawet, gdy zażyje się je po stosunku?
Pigułki stosowane w antykoncepcji po stosunku mają podobny skład do innych pigułek antykoncepcyjnych, ale różnią się od nich dawką hormonów. Pigułki stosowane w doraźnej antykoncepcji zawierają znacznie większą dawkę hormonów.
Jak działają pigułki stosowane w antykoncepcji po stosunku?
W zależności od tego, w której fazie cyklu miesiączkowego konieczne jest użycie antykoncepcji doraźnej, to pigułki będą hamowały owulację, utrudniały ruch plemników, utrudniały połączenie się plemnika z komórką jajową, utrudniały przesuwanie się zaplemnionej komórki jajowej przez jajowód a być może także utrudniały jej zagnieżdżenie się w macicy.
Kiedy i jak powinno przyjmować się te pigułki?
Pigułka antykoncepcji doraźnej powinna być przyjęta nie później niż 72 godziny (trzy doby) po odbyciu niezabezpieczonego stosunku. UWAGA: Nie warto odwlekać momentu przyjęcia leku, uważa się iż skuteczność jest tym większa, im mniej czasu upłynęło od niezabezpieczonego stosunku. Pamiętaj, że są pigułki, których połknięcie należy powtórzyć po 12 godzinach od pierwszej dawki. ZAWSZE UWAŻNIE CZYTAJ ULOTKI DOŁĄCZONE DO OPAKOWANIA.
Jaka jest skuteczność tej metody zapobiegania ciąży?
Po użyciu antykoncepcji po stosunku, w większości przypadków nie dochodzi do ciąży. Ale jak wiadomo żadna ze znanych metod antykoncepcji nie jest skuteczna w stu procentach. Odsetek niepowodzeń tej metody zapobiegania ciąży jest nie większy niż 2 - 4 procent. Skuteczniejsze oczywiście byłoby codzienne stosowanie klasycznych pigułek antykoncepcyjnych i odbywanie stosunków tylko wtedy, gdy się ma zabezpieczenie antykoncepcyjne.
Czy stosowanie tej metody jest bezpieczne dla zdrowia kobiety?
Dla większości kobiet doraźne stosowanie tej metody nie wiąże się z żadnym zagrożeniem dla zdrowia. Pigułki te są stosowane od trzydziestu lat i nie stwierdzono dotąd żadnych poważnych zagrożeń dla zdrowia kobiet. Pamiętać jednak trzeba, że ze względu na wysoką dawkę hormonów, metody tej nie powinno się stosować częściej niż dwa razy w ciągu kolejnych czterech tygodni kalendarzowych.
Czy ta metoda może być stosowana przez kobiety w każdym wieku?
Ta metoda może być stosowana w każdym przypadku, gdy, niezależnie od wieku, kobieta czuje się zagrożona niepożądaną ciążą, a od niezabezpieczonego stosunku nie minęło więcej niż 72 godziny.
Czy przyjmowanie pigułek do antykoncepcji po stosunku może powodować jakieś skutki uboczne i czy są jakieś przeciwwskazania do ich stosowania?
U kilkunastu procent kobiet stosujących tę metodę antykoncepcji, przejściowo występują nudności a nawet wymioty. Pewna grupa kobiet odczuwa napięcie piersi albo bóle i zawroty głowy. Objawy te zwykle ustępują w ciągu 24 godzin po przyjęciu pigułki. O ile dana kobieta nie jest już w ciąży lub nie karmi piersią, to właściwie nie ma przeciwwskazań do stosowania antykoncepcji doraźnej. Stosowanie innych pigułek do doraźnej antykoncepcji niesie ze sobą pewne ryzyko dla kobiet mających poważne choroby wątroby, przebyte stany zakrzepowozatorowe lub inne choroby naczyń krwionośnych
Czy ta metoda jest skuteczna także w przypadku, gdy kobieta miała kilka niezabezpieczonych stosunków?
Metodę tę można zastosować także i w takim przypadku. Trzeba jednak pamiętać, że będzie ona skuteczna tylko wtedy, gdy odstęp czasu pomiędzy pierwszym niezabezpieczonym stosunkiem a przyjęciem leku nie przekroczył 72 godzin.
Czy stosowanie specjalnych pigułek jest jedyną metodą stosowaną w antykoncepcji po stosunku?
Czasami, w ramach antykoncepcji po stosunku, lekarz decyduje się założyć do macicy specjalną wkładkę antykoncepcyjną (popularnie nazywaną „spiralą”). Uważa się, że metoda ta może być skuteczna nawet w okresie dłuższym niż 2-3 dni po niezabezpieczonym stosunku. Wszystkie metody antykoncepcji po stosunku mogą być bezpiecznie stosowane przez większość kobiet, ale wybór metody powinien być ustalony przez lekarza.
Jak dowiedzieć się o tym, czy antykoncepcja po stosunku była skuteczna?
Na tę odpowiedź trzeba będzie czasami poczekać nawet kilkanaście i więcej dni. Po przyjęciu środka antykoncepcji doraźnej krwawienie miesiączkowe powinno wystąpić w spodziewanym terminie. Jednak często się zdarza, że miesiączka występuje przed lub po spodziewanym terminie. Jeżeli miesiączka opóźnia się o więcej niż jeden tydzień, to można wykonać u siebie „test ciążowy” (do nabycia w każdej aptece).
Gdyby ta metoda okazała się nieskuteczna, to czy doszłoby do uszkodzenia płodu lub zaburzenia przebiegu ciąży?
Ten sposób antykoncepcji stosowany jest już od wielu lat. Od wielu lat prowadzone są także badania kliniczne i nie doniesiono dotąd o żadnym przypadku uszkodzenia płodu lub zaburzenia przebiegu ciąży u kobiet, które stosowały antykoncepcję doraźną i metoda ta okazała się nieskuteczna.
Czy przyjęcie pigułek do antykoncepcji po stosunku może być przyczyną poronienia?
Stosowanie pigułek do antykoncepcji po stosunku przez kobietę będącą już w ciąży nie prowadzi do poronienia. Warto jednak przypomnieć, że w przypadkach wątpliwych (gdy kobieta przypuszcza, że może być już w ciąży) przed zastosowaniem pigułek można wykonać test ciążowy. Jeżeli wynik jest dodatni, to stosowanie antykoncepcji doraźnej nie ma sensu. Pigułki antykoncepcji doraźnej nie mają nic wspólnego z pigułką RU 486, która ma działanie poronne.
Czy pigułki do antykoncepcji po stosunku można kupić bez recepty?
Środki te, tak samo jak wszystkie inne pigułki antykoncepcyjne, można nabywać w aptekach wyłącznie na podstawie recept lekarskich. Recepty takie mogą być wystawiane nie tylko przez ginekologów, można się po nie zgłaszać także do swoich lekarzy rodzinnych.
Antykoncepcja po stosunku a choroby przenoszone drogą płciową.
Pigułki stosowane w antykoncepcji po stosunku w żaden sposób nie zmniejszają ewentualnego ryzyka zakażenia się i zachorowania na choroby przenoszone drogą kontaktów seksualnych.UWAGA: wyłącznie stosowanie prezerwatyw może zmniejszyć ryzyko zakażenia się tymi chorobami.
PAMIĘTAJ
? Do Ciebie należy wybór, czy chcesz czy nie chcesz stosować antykoncepcji.
? Antykoncepcja po stosunku przy użyciu pigułek antykoncepcji doraźnej nie powoduje przerwania ciąży ani nie wywołuje poronienia.
? Jeżeli jesteś już w ciąży, to nie ma sensu przyjmowania pigułek antykoncepcyjnych.
? Przed przyjęciem pigułki musisz mieć zupełną pewność, że rzeczywiście nie chcesz zajść w ciążę.
? Antykoncepcja po stosunku może być stosowana tylko w wyjątkowych sytuacjach. Absolutnie nie powinno się jej traktować jako stały sposób zapobiegania niepożądanej ciąży (uważa się, że szkodliwe dla zdrowia kobiety może być skorzystanie z tej metody więcej niż dwa razy w ciągu czterech kolejnych tygodni).
? Należy pamiętać, że w przypadku kontynuacji współżycia seksualnego po zastosowaniu antykoncepcji doraźnej, konieczne będzie stosowanie innych pewnych metod zapobiegania ciąży. Niemożna bowiem wykluczyć, że może dojść do przesunięcia terminu owulacji.
? Po przyjęciu pigułki do antykoncepcji po stosunku, aż do następnej miesiączki absolutnie nie można polegać na tzw. kalendarzyku małżeńskim (ciążowym).
Wyjaśnienia niektórych terminów użytych powyżej:
Cykl miesiączkowy, to czas jaki upływa między dwoma krwawieniami miesiączkowymi. Trwa on zazwyczaj 28-30 dni. Początek cyklu wyznacza pierwszy dzień miesiączki, który liczymy jako Dzień 1.
Owulacja czyli jajeczkowanie, ma miejsce na około 14 dni przed ostatnim dniem cyklu miesiączkowego.
Na podstawie bieżącego piśmiennictwa medycznego
opracował:
Dr n. med. Medard M. Lech
specjalista ginekolog-położnik
