Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

We wtorek 23 maja 2006 r. w siedzibie Federacji odbyło się uroczyste spotkanie Stowarzyszenia Pro Femina, którego honorowym gościem była pani Maria Jaszczukowa. Życie tej wspaniałej – 91-letniej kobiety – jest gotowym scenariuszem na kilka filmów.

Wyrastała w domu o lewicowych tradycjach. Już jako młodziutka dziewczyna interesowała się ‘kwestią kobiecą’. Podczas okupacji hitlerowskiej, aresztowana przez gestapo, była przesłuchiwana na Szucha. Więźniarka Pawiaka, zesłana do obozu w Oświęcimiu otrzymała numer obozowy 64407. Przeżyła marsz śmierci do Ravensbrűck. Z grupą innych kobiet została uratowana przez Szwedzki Czerwony Krzyż. 

Po wojnie była posłanką do Krajowej Rady Narodowej oraz Sejmu Ustawodawczego i Sejmu I kadencji (do 20 XI 1956 r.), jako członkini Stronnictwa Demokratycznego. 

Pół wieku temu – 27 kwietnia 1956 r. – Maria Jaszczukowa referowała projekt ustawy o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży.

W debacie sejmowej udział wzięło 9 osób. Dwie kobiety (Zofia Tomczyk  i Wanda Gościmińska) głosowały za ustawą. Z siedmiu mężczyzn dwóch (pisarz Jan Dobraczyński i Andrzej Wojtkowski) wygłosiło mowy sprzeciwiające się ustawie, pozostali (Ludomir Stasiak, Minister Zdrowia Jerzy Sztachelski, Gerhard Skok, Leon Adamowski oraz Edmund Osmańczyk) – byli za przyjęciem projektu. Sejm większością głosów przeciw pięciu ustawę uchwalił.

Na spotkanie zaproszono osoby, które od 1989 roku działają na rzecz praw reprodukcyjnych. Honory domu pełniły Wanda Nowicka i członkinie Stowarzyszenia Pro Femina. Czas i plan zajęć pozwoliły przybyć m.in. kobietom zaangażowanym w politykę (Izabela Jaruga – Nowacka, Agnieszka Grzybek), uczonym feministkom (prof. Katarzyna Rosner, dr Danuta Duch), twórczyniom Feminoteki, młodym działaczkom Pontonu.

Miałyśmy szansę przedstawić się i poznać historię działań, dzięki którym kobiety w Polsce przez trzy dekady mogły decydować o swoim życiu intymnym.

Ewa Dąbrowska-Szulc