|
|
Uwagi ogólne przyjęte przez
Komitet Praw Człowieka
Na podstawie Artykułu 40, paragraf 4 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych
Załącznik
Uwagi ogólne No 28
RÓWNOŚĆ PRAW MĘŻCZYZN I KOBIET (Artykuł 3)
1. Komitet zadecydował uaktualnić swoje Uwagi Ogólne do Artykułu 3 Paktu oraz zastąpić Uwagi Ogólne 4 (trzynasta sesja w r.1981), w świetle doświadczeń zebranych przez Komitet w ciągu ostatnich 20 lat jego aktywności. Ten przegląd ma na celu wzięcie pod uwagę poważnego wpływu, jaki miał Artykuł 3 Paktu na zagwarantowanie przestrzegania praw kobiet, chronionych przez Pakt.
2. Artykuł 3 wskazuje, iż każda istota ludzka (osoba) powinna mieć zagwarantowane korzystanie z pełni praw wskazanych w Pakcie, na równych zasadach i co do całości owych praw. Całościowe oddziaływanie tego zapisu jest osłabiane zawsze wtedy, ilekroć jakakolwiek osoba pozbawiona jest możliwości pełnego i równego korzystania z przysługujących jej praw. Zgodnie z tym, każde Państwo - Strona Paktu powinno zapewnić możliwość korzystania ze wszystkich praw zagwarantowanych przez Pakt na równych zasadach mężczyznom i kobietom.
3.Zobowiązanie do zapewnienia wszystkim równego korzystania z praw zagwarantowanych w Pakcie, a zawarte w artykułach 2 i 3, wymaga, aby Państwa - Strony podjęły wszelkie niezbędne działania dla zapewnienia każdej osobie korzystania z tych praw. Działania te zawierać powinny usunięcie wszelkich przeszkód na drodze do równego korzystania z każdego z tych praw, edukację społeczeństwa i przedstawicieli administracji państwowej w zakresie praw człowieka oraz dostosowanie prawodawstwa wewnętrznego tak, aby spełniało ono cele (zobowiązania) ustanowione przez Pakt. Państwo - Strona musi nie tylko zapewnić regulacje ochronne, ale także podejmować działania pozytywne we wszelkich sferach życia społecznego tak, aby zapewnić efektywne, równe korzystanie z praw przez kobiety. Państwa - Strony muszą zapewnić rzetelną informację na temat roli kobiet w społeczeństwie tak, aby Komitet mógł stwierdzić, jakie kroki, poza wprowadzeniem odpowiednich regulacji prawnych, zostały podjęte lub powinny zostać dodatkowo podjęte dla wypełnienia przez Państwo zobowiązań, jaki postęp został osiągnięty, jakie trudności napotykano oraz jakie kroki należy podjąć dla przezwyciężenia tychże trudności.
4. Państwa - Strony są odpowiedzialne za zapewnienie równego korzystania z praw, bez dyskryminacji. Artykuły 2 i 3 upoważniają Państwa - Strony do podjęcia wszystkich koniecznych kroków, włączając w to wprowadzenie prawnego zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, ukrócenie praktyk dyskryminacyjnych, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, które to praktyki uniemożliwiają lub osłabiają równe korzystanie z praw.
5. Nierówność w korzystaniu z praw na całym świecie jest głęboko zakodowana w tradycji, historii i kulturze, włączając w to postawy religijne. Podporządkowana rola kobiety w niektórych krajach widoczna jest między innymi w dużej liczbie przypadków selekcjonowania płci dzieci i wysokiej częstotliwości dokonywania aborcji płodów żeńskich. Państwa - Strony powinny zapewnić, aby tradycja, historia, religia ani kultura nie były usprawiedliwieniem dla naruszania praw kobiet do równości wobec prawa i korzystania z praw zagwarantowanych przez Pakt2). Państwa - Strony powinny zapewnić odpowiednią informację na temat wpływów tradycji, historii, kultury oraz postaw religijnych, które zagrażają lub mogą zagrażać stosowaniu Artykułu 3, oraz wskazać jakie działania podjęły lub zamierzają podjąć, aby przezwyciężyć ten wpływ.
6. W celu wypełnienia zobowiązań ustanowionych przez Artykuł 3, Państwa - Strony powinny brać pod uwagę czynniki, które mogą utrudniać równe korzystanie przez mężczyzn i kobiety z każdego z praw wskazanych przez Pakt. Aby Komitet mógł zyskać pełen obraz sytuacji kobiet w każdym z Państw - Stron, biorąc pod uwagę wprowadzanie praw zagwarantowanych w Pakcie, Uwagi Ogólne identyfikują poniżej niektóre czynniki wpływające na równe korzystanie z praw przez kobiety oraz określają, jakie informacje będą wymagane w celu określenia poziomu zagwarantowania tych praw.
7. Równe korzystanie z praw człowieka przez kobiety musi być zapewnione w czasie stanów wyjątkowych (Artykuł 4). Państwa - Strony, które derogują swe zobowiązania, wynikające z Paktu, na czas stanów wyjątkowych, jak pozwala im na to Artykuł 4, powinny dostarczyć Komitetowi informacje na temat wpływu podjętych działań na sytuację kobiet, jak również wykazać, iż nie prowadzą one do dyskryminacji.
8. Kobiety są grupą szczególnie zagrożoną w czasie wewnętrznych i międzynarodowych konfliktów zbrojnych. Państwa - Strony powinny informować Komitet o wszystkich działaniach podjętych w sytuacji takich konfliktów, mających na celu ochronę przed gwałtem, porwaniami oraz innymi formami przemocy wobec kobiet.
9. Przystępując do Paktu, Państwa - Strony zobowiązują się, zgodnie z artykułem 3, do zapewnienia równego korzystania przez mężczyzn i kobiety ze wszystkich praw obywatelskich i politycznych zawartych w Pakcie, a zgodnie z artykułem 5 żaden zapis Paktu nie może być interpretowany jako przyzwolenie dla jakiegokolwiek Państwa, grupy osób lub osoby, angażowania się w jakąkolwiek aktywność lub podejmowanie działań, prowadzących do zniweczenia praw zagwarantowanych w Artykule 3, albo też jako ograniczanie praw poza poziom dozwolony przez sam Pakt. Co więcej, nie mogą istnieć żadne ograniczenia lub wyłączenia równego korzystania przez kobiety z praw człowieka, uznawanych lub istniejących w obowiązującym prawie, konwencjach, regulacjach lub zwyczajach, pod pretekstem tego, iż któreś z nich nie są wymienione w Pakcie lub też są przez niego gwarantowane w węższym zakresie.
10. W raportach na temat zagwarantowania prawa do życia, chronionego przez artykuł 6, Państwa - Strony powinny dostarczyć dane na temat liczby urodzin, a także na temat śmiertelności matek związanej z ciążą lub porodem. Państwa powinny dostarczyć dane, segregowane według płci, na temat śmiertelności noworodków. Państwa - Strony powinny dostarczyć informacje na temat działań, jakie podjęły w celu zapobiegania niechcianym ciążom oraz celem zlikwidowania konieczności przeprowadzania przez kobiety sekretnych aborcji w warunkach zagrażających ich życiu. Państwa - Strony powinny ponadto uwzględniać w raportach kroki, jakie podjęły celem ochrony kobiet przed praktykami zagrażającymi ich prawu do życia, takimi jak dzieciobójstwo, palenie wdów czy też zabijanie za posag. Komitet także wymaga przedstawienia informacji na temat szczególnego wpływu niedostatku na sytuację kobiet oraz pozbawienia środków ekonomicznych, które mogą stanowić zagrożenie dla ich życia.
11. Aby ocenić przestrzeganie postanowień Artykułu 7 Paktu, a także Artykułu 24, który wspiera szczególną ochronę dzieci, Komitetowi powinny być dostarczane informacje na temat krajowych uregulowań prawnych oraz istniejącej praktyki dotyczącej przemocy domowej, a także innych form przemocy wobec kobiet, z uwzględnieniem gwałtu. Komitet również wymaga danych na temat tego, czy Państwo - Strona zapewnia dostęp do bezpiecznej aborcji kobietom, które zaszły w ciążę wskutek gwałtu. Państwa - Strony powinny również przekazywać Komitetowi informację na temat działań mających zapobiegać przymusowej aborcji oraz przymusowej sterylizacji. Państwa - Strony, w których istnieje praktyka okaleczania genitaliów, powinny dostarczać informację na temat zasięgu tych praktyk, a także na temat działań, jakie podjęto w celu ich eliminacji. Informacje przesyłane przez Państwa - Strony na temat wszystkich powyższych czynników powinny zawierać przedstawienie wszystkich sposobów ochrony, w tym prawnej, zapewnianej kobietom, których prawa wynikające z Artykułu 7 Paktu zostały naruszone.
12. Zgodnie z zobowiązaniami, jakie nakłada Artykuł 8, Państwa - Strony powinny informować Komitet o działaniach podjętych w celu eliminacji handlu kobietami i dziećmi, wewnątrz kraju, a także za jego granice, oraz eliminacji przymusowej prostytucji. Państwa muszą również przekazywać informacje na temat kroków mających zapewnić ochronę kobiet i dzieci, włączając cudzoziemki i dzieci cudzoziemców, przed niewolnictwem, rozumianym między innymi jako osobiste usługi, w tym świadczone w domach. Państwa - Strony, w których kobiety i dzieci są werbowane i z których są wywożone, a także Państwa - Strony, do których są wywożone - powinny zapewnić wszelkiego rodzaju informacje na temat działań - krajowych i międzynarodowych - jakie zostały podjęte w celu zapobiegania naruszeniom praw kobiet i dzieci.
13. Państwa - Strony powinny dostarczać informacje na temat szczególnych uregulowań dotyczących ubioru, jaki kobiety są zobowiązane nosić w miejscach publicznych. Komitet podkreśla jednocześnie, iż takie uregulowania mogą stanowić naruszenie praw zagwarantowanych przez Pakt, między innymi przez: Artykuł 26 zakazujący dyskryminacji; Artykuł 7, jeśli za niepodporządkowanie się tym regulacjom grozi kara śmierci; Artykuł 9, jeśli naruszenie tych regulacji karane jest pozbawieniem wolności; Artykuł 12, jeśli limitowana jest wolność poruszania się; Artykuł 17, który gwarantuje każdej osobie prawo do prywatności, wolne od arbitralnej lub nielegalnej interwencji; Artykuły 18 i 19, jeśli kobieta jest zmuszana do noszenia ubioru niezgodnego z jej przekonaniami religijnymi lub jeśli ogranicza to jej swobodę wypowiedzi, oraz Artykuł 27, jeśli wymagania co do stroju zaprzeczają kulturze, z jaką dana kobieta się identyfikuje.
14. Zgodnie z Artykułem 9, Państwa - Strony powinny dostarczyć informacje na temat uregulowań prawnych oraz istniejących praktyk, mogących doprowadzać do arbitralnego lub opartego na nierównym traktowaniu pozbawieniu wolności, takim jak na przykład izolowanie w domu 3).
15. Stosownie do postanowień Artykułów 7 i 10, Państwa - Strony muszą dostarczać informacje istotne dla zapewnienia, iż osoby pozbawione wolności są chronione na zasadach równych dla mężczyzn i kobiet. W szczególności, Państwa - Strony powinny w swych raportach uwzględnić to, czy mężczyźni i kobiety odbywają kary w osobnych więzieniach i czy w więzieniach żeńskich jako strażnicy służą tylko kobiety. Państwa - Strony powinny ponadto uwzględniać w swoich raportach uwagi na temat tego, czy oskarżone nieletnie kobiety są oddzielone od dorosłych pozbawionych wolności oraz czy do mężczyzn i kobiet pozbawionych wolności stosuje się inne zasady traktowania, na przykład czy istnieją różnice w dostępie do programów resocjalizacyjnych i edukacyjnych, w zasadach dotyczących wizyt małżeńskich oraz wizyt osób bliskich. Pozbawionym wolności kobietom w ciąży powinno być zapewnione humanitarne traktowanie, a także respektowanie ich godności w każdym czasie przed porodem oraz wtedy, gdy opiekują się nowo narodzonymi dziećmi. Państwa - Strony powinny udostępniać informacje na temat rozwiązań instytucjonalnych umożliwiających respektowanie powyższych praw, a także na temat dostępnej pomocy medycznej i opieki zdrowotnej, zarówno dla matek, jak i ich dzieci.
16. Stosownie do postanowień Artykułu 12, Państwa - Strony powinny udostępniać informacje na temat wszelkich uregulowań prawnych lub istniejących praktyk, które ograniczają prawo kobiet do swobodnego poruszania się, takich jak na przykład używanie władzy nad kobietą w małżeństwie lub władzy rodzicielskiej nad dorosłymi córkami, wymagania prawne lub faktyczne, które uniemożliwiają kobietom swobodne podróżowanie, takie jak konieczność wyrażenia zgody na wydanie paszportu lub innego dokumentu podróży dorosłej kobiecie przez osobę trzecią. Państwa - Strony powinny również dostarczać informacje na temat działań podjętych w celu eliminacji takich uregulowań i praktyk oraz w celu ochrony kobiet przed nimi, włączając uwagi na temat ochrony w domach 4).
17. Państwa - Strony powinny zapewnić na zasadzie równości kobietom cudzoziemkom możliwość przedstawienia powodów przemawiających przeciwko ich wydaleniu, a także zapewnić wysłuchanie ich sprawy w sposób określony przez Artykuł 13. W związku z tym powinny mieć prawo przedstawienia powodów będących naruszeniami Paktu, a związanymi z dyskryminacją płci, między innymi wspomnianymi w paragrafach 10 i 11 powyżej.
18. Państwa - Strony powinny dostarczyć Komitetowi informacje, które pozwolą na ustalenie, czy prawo do dostępu do wymiaru sprawiedliwości i rzetelnego procesu jest respektowane na równych zasadach w stosunku do kobiet, jak i mężczyzn. W szczególności, Państwa - Strony powinny informować Komitet o uregulowaniach prawnych ograniczających lub uniemożliwiających bezpośredni i samodzielny dostęp kobiet do sądów 5); o tym, czy kobiety mogą być świadkami na takich samych zasadach, jak mężczyźni; o tym, jakie kroki zostały podjęte w celu zapewnienia kobietom równego dostępu do pomocy prawnej, w szczególności w sprawach rodzinnych. Państwa - Strony powinny w swych raportach uwzględniać informacje na temat tego, czy istnieją określone kategorie kobiet, wobec których ograniczone jest stosowanie zasady domniemania niewinności, zagwarantowane w Artykule 14 § 2 Paktu oraz tego, jakie działania zostały podjęte celem zmiany tejże sytuacji.
19. Zapewnione przez Artykuł 16 prawo do bycia uznanym przez prawo każdego państwa za osobę ludzką jest szczególnie ważne dla kobiet, które często pozbawiane są podmiotowości ze względu na płeć lub status małżeński. To prawo oznacza, iż możliwość bycia podmiotem prawa własności przez kobiety, możliwość zawierania umów oraz korzystanie z innych praw obywatelskich nie może być ograniczone na podstawie statusu małżeńskiego ani na żadnej innej, dyskryminacyjnej podstawie. Oznacza ono również, iż kobiety nie mogą być traktowane jak rzecz, którą oddaje się razem z majątkiem rodzinie zmarłego męża. Państwa zobowiązane są dostarczać informacje na temat prawa i praktyki, które uniemożliwiają traktowanie kobiet lub ich funkcjonowanie jako pełnoprawnych podmiotów oraz na temat działań podjętych dla wyeliminowania praw i praktyk pozwalających na wyżej wspomniane traktowanie.
20. Państwa - Strony muszą dostarczyć informacje, aby umożliwić Komitetowi ocenę efektów, jakie wywołują istniejące prawo i praktyka jego stosowania, na korzystanie przez kobiety na równi z mężczyznami z prawa do prywatności, zagwarantowanego przez Artykuł 17 Paktu. Jako przykład ingerencji podać można sytuację, gdy życie płciowe kobiety jest brane pod uwagę przy korzystaniu przez nią z praw i ochrony, w szczególności ochrony przed gwałtem. Kolejną sferą, w której Państwa mogą mieć problemy z zapewnieniem odpowiedniej ochrony prywatności kobiet, są ich funkcje reprodukcyjne - przykładowo wtedy, gdy konieczna jest zgoda męża na podjęcie decyzji o sterylizacji, jeśli istnieją generalne wymagania co do warunków sterylizacji kobiet - takie jak wymóg posiadania odpowiedniej liczby dzieci lub osiągnięcie określonego wieku, lub jeśli Państwa nakładają prawny obowiązek na lekarzy oraz inny personel medyczny, przedstawiania raportów na temat kobiet, które poddały się aborcji. W tych przypadkach, korzystanie z innych praw, takich jak zagwarantowane przez Artykuły 6 i 7, może być również zagrożone. Prawo kobiet do prywatności może również być naruszane w kontaktach z sektorem prywatnym, na przykład w przypadkach żądania przez pracodawców wykonania testu ciążowego przez podjęciem zatrudnienia. Państwa - Strony powinny dostarczać informacje na temat uregulowań prawnych oraz praktyk istniejących w zakresie działalności sektora publicznego i prywatnego, a wpływających na równe przestrzeganie prawa zagwarantowanego przez Artykuł 17, oraz na temat działań podejmowanych w celu wyeliminowania nierównego traktowania oraz ochrony kobiet przed taka ingerencją.
21. Państwa - Strony muszą podejmować działania na rzecz zagwarantowania wolności myśli, sumienia i wyznania oraz wolności przyjmowania wiary zgodnie z osobistym wyborem - włączając w to swobodę zmiany religii lub wierzeń oraz swobodę praktykowania religii i przekonań - co ma się przejawiać w zapewnieniu gwarancji i ochrony prawnej oraz kształtowaniu praktyki stosowania prawa tak, aby mężczyźni i kobiety mogli korzystać z tych wolności na takich samych zasadach, z wykluczeniem dyskryminacji. Wolności te, chronione przez Artykuł 18, nie mogą być przedmiotem jakichkolwiek innych ograniczeń niż te, które są dozwolone przez sam Pakt, a także nie mogą być ograniczane przez, między innymi, zasady wymagające uzyskania zgody osoby trzeciej lub przez dozwolenie ingerencji ze strony ojców, mężów, braci lub innych osób. Artykuł 18 nie może być wykorzystywany celem usprawiedliwienia dyskryminacji kobiet przez odwołanie się do wolności myśli, sumienia i wyznania; Państwa - Strony powinny w związku z tym zapewniać informacje na temat statusu kobiet w korzystaniu z wolności myśli, sumienia i wyznania, oraz wskazywać, jakie kroki podjęto lub jakie działania Państwo zamierza podjąć w celu eliminacji i zapobiegania naruszeniom tych swobód (wolności) w odniesieniu do kobiet oraz ochrony ich praw przed dyskryminacją.
22. W nawiązaniu do Artykułu 19, Państwa - Strony powinny informować Komitet o istnieniu regulacji prawnych lub innych czynników, które mogą uniemożliwiać korzystanie przez kobiety z praw zagwarantowanych przez ten zapis na równych zasadach. Jako, że publikacja i dystrybucja materiałów obscenicznych i pornograficznych, przedstawiających kobiety i dziewczynki jako obiekty przemocy lub innego poniżającego lub nieludzkiego traktowania może powodować podobne traktowanie kobiet i dziewczynek w życiu społecznym, Państwa - Strony powinny dostarczyć informacje na temat uregulowań prawnych ograniczających publikację i dystrybucję takich materiałów.
23. Państwa powinny równo traktować kobiety i mężczyzn w sferze małżeńskiej, zgodnie z Artykułem 23 Paktu oraz jego rozwinięciem przedstawionym w Uwagach Ogólnych 19 (1990r.). Mężczyźni i kobiety mają prawo zawierać małżeństwa tylko zgodnie w własną wolną wolą (wyborem) i za pełną zgodą, a Państwa zobowiązane są do zapewnienia ochrony przestrzegania tego prawa na równych zasadach. Wiele czynników może ograniczać wolny wybór kobiet w kwestii zawierania małżeństw. Jeden z tych czynników to określenie minimalnego wieku, osiągnięcie którego pozwala na zawarcie związku. Wiek ten powinien być określony zgodnie z jednakowymi kryteriami zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Kryteria te muszą umożliwiać kobiecie podjęcie świadomej i niewymuszonej decyzji. Drugim czynnikiem w niektórych Państwach jest fakt istnienia prawa stanowionego lub zwyczajowego, dozwalającego opiekunowi kobiety (którym z reguły jest mężczyzna) na wyrażenie zgody na małżeństwo, bez udziału kobiety w tej decyzji, i przez to ograniczenie możliwości dokonania przez nią wolnego wyboru.
24. Innym czynnikiem mogącym mieć ograniczający wpływ na swobodne decydowanie o wyjściu za mąż, mogą być postawy społeczne, marginalizujące kobiety - ofiary gwałtu - i wymuszające ich zgodę w takim przypadku na zawarcie związku małżeńskiego. Swobodny i świadomy wybór kobiet może również zostać ograniczony przez istnienie praw, które pozwalają gwałcicielowi na uniknięcie odpowiedzialności karnej, jeśli ożeni się z ofiarą. Państwa powinny wskazywać, czy poślubienie ofiary zmniejsza lub pozwala na uniknięcie takiej odpowiedzialności oraz czy w przypadkach, gdy ofiara jest nieletnia, gwałt pozwala na obniżenie wobec niej wymaganego wieku, koniecznego do zawarcia związku małżeńskiego, szczególnie w społeczeństwach, w których gwałt powoduje wykluczenie ofiar ze społeczności. Inny aspekt wolności wyboru może być zagrożony, jeśli Państwa narzucają ograniczenia co do możliwości zawarcia ponownego związku małżeńskiego przez kobiety, na innych zasadach, niż w stosunku do mężczyzn. Prawo wyboru małżonka może również być ograniczone przez istniejące prawa lub praktykę, która uniemożliwia małżeństwo kobiet - wyznawczyń określonych religii z mężczyznami, którzy nie są wyznawcami żadnej religii lub wyznają inną religię. Państwa - Strony powinny dostarczać informacje na temat istniejącego prawa lub praktyki oraz działań podejmowanych w celu zniesienia prawa oraz ukrócenia praktyk, które uniemożliwiają kobietom zawarcie małżeństwa tylko za ich swobodną i świadomą zgodą. Należy również zauważyć, iż równe traktowanie kobiet i mężczyzn w sferze małżeństwa wyklucza uznanie poligamii za zgodne z tą zasadą. Poligamia narusza godność kobiet i jest niedopuszczalną dyskryminacją. W konsekwencji, poligamia powinna być definitywnie zakazana wszędzie tam, gdzie jeszcze jest dopuszczalna.
25. Aby wypełnić zobowiązania nałożone na Państwa przez Artykuł 23, paragraf 4, muszą one zapewnić równość praw kobiet i mężczyzn w małżeństwie, w szczególności w sferach wychowania i opieki nad dziećmi, edukacji etycznej i religijnej dzieci, możliwości uzyskania przez dzieci obywatelstwa ich rodziców, prawa własności i możliwości rozporządzania nią, zarówno we wspólnocie małżeńskiej, jak i przy ustanowionej rozdzielności majątkowej. Państwa powinny dokonać przeglądu ich prawodawstwa pod kątem zapewnienia równego traktowania kobiet zamężnych w sferze własności i zarządzania majątkiem. Państwa powinny także skutecznie zapobiegać dyskryminacji ze względu na płeć w sferze nabywania bądź utraty konkretnego obywatelstwa ze względu na zawarcie związku małżeńskiego, prawa pobytu oraz prawa każdego z małżonków do zachowania nazwiska sprzed momentu zawarcia związku lub możliwości równego udziału w wyborze nazwiska przyjmowanego przez małżonków po zawarciu związku. Równość w małżeństwie wymaga również, aby obydwoje małżonkowie mieli zapewnioną możliwość udziału w odpowiedzialności i podejmowaniu decyzji w życiu rodzinnym.
26. Państwa muszą również zapewnić równość małżonków w momencie rozwiązywania małżeństwa, co wyklucza dopuszczenie możliwości porzucenia. Podstawy orzeczenia rozwodu oraz unieważnienia małżeństwa, jak również zasady kierujące orzeczeniami w kwestii podziału majątku, alimentacji i opieki nad dziećmi, powinny być takiej same dla mężczyzn i dla kobiet. Potrzeba utrzymywania kontaktów między dziećmi a tym z rodziców, któremu nie przyznano opieki, powinna być oceniana na podstawie takich samych czynników. Kobiety powinny mieć takie samo prawo do spadku (prawo spadkobrania) jak mężczyźni w przypadkach, gdy małżeństwo zostało rozwiązane przez śmierć jednego z małżonków.
27. Formułując pojęcie rodziny w kontekście Artykułu 23, należy brać pod uwagę różnorodność form rodziny, włączając w to pojęcie par żyjących wspólnie bez związku małżeńskiego i ich dzieci, rodziców samotnie wychowujących dzieci oraz zapewnić jednakowe traktowanie kobiet znajdujących się w takich sytuacjach 6). Rodzicami samotnymi są w większości przypadków kobiety, wychowujące jedno lub więcej dzieci i w związku z tym Państwa - Strony powinny opisywać, jakie działania zostały podjęte w celu wspierania możliwości spełniania ich zadań rodzicielskich na takich samych zasadach, jak mężczyźni znajdujący się w podobnej sytuacji.
28. Obowiązki Państw w dziedzinie zapewnienia ochrony dzieciom (zgodnie z Artykułem 24) powinny być spełnianie w jednakowym stopniu w stosunku do chłopców i dziewcząt. Państwa powinny przekazywać sprawozdania na temat działań podjętych celem zapewnienia równego traktowania chłopców i dziewcząt w dziedzinie edukacji, wyżywienia, opieki medycznej, oraz dostarczać Komitetowi szczegółowe dane, segregowane ze względu na płeć, dotyczące tychże sfer. Państwa powinny wyeliminować, zarówno poprzez odpowiednie uregulowania prawne, jak i poprzez inne metody, wszystkie wpływy kulturalne i religijne, mogące decydować o narażeniu na nierówne korzystanie z wolności i prawa do dobrobytu dzieci płci żeńskiej.
29. Prawo do równego udziału w życiu publicznym nigdzie nie jest do końca przestrzegane na równych zasadach. Państwa muszą zapewnić gwarancje prawne dla realizacji Artykułu 25 przez kobiety i mężczyzn na równych zasadach oraz podejmować efektywne, pozytywne działania na rzecz promocji i zapewnienia udziału kobiet w życiu publicznym i we władzy publicznej, włączając w to czasową dyskryminację pozytywną. Działania podejmowane w celu zapewnienia wszystkim osobom uprawnionym do głosowania, efektywnego korzystania z tego prawa, nie mogą być podejmowane na bazie dyskryminującej ze względu na płeć. Komitet wymaga, aby Państwa - Strony przesyłały informacje statystyczne na temat procentowego udziału kobiet w ciałach i organach wybieralnych, włączając w to udział we władzy ustawodawczej, wysokich stanowiskach służby cywilnej oraz w sądownictwie.
30. Dyskryminacja kobiet jest często połączona z dyskryminacją na innych podstawach, takich jak rasa, kolor skóry, język, religia, poglądy polityczne lub inne, narodowość lub pochodzenie społeczne, własność, urodzenie lub jakikolwiek inny status. Państwa - Strony powinny ustosunkować się do sytuacji, w których dyskryminacja z innych przyczyn wpływa szczególnie na sytuacje kobiet oraz wskazywać działania, jakie zostały podjęte w celu zwalczania tych efektów.
31. Prawo do równości wobec prawa oraz wolności od dyskryminacji, chronione przez Artykuł 26, wymaga od Państw podejmowania działań mających na celu zwalczanie dyskryminacji w sektorze publicznym i prywatnym, we wszelkich sferach ich działania. Dyskryminacja kobiet w takich sferach, jak zabezpieczenie socjalne 7), jak również w sferze nabycia obywatelstwa lub praw cudzoziemców 8), narusza Artykuł 26. Dopuszczenie funkcjonowania tak zwanych "zbrodni honoru", które nie są karane, stanowi poważne naruszenie postanowień Paktu, a szczególnie Artykułów 6, 14 oraz 26. Uregulowania, które nakładają na kobiety, surowsze niż dla mężczyzn, kary za cudzołóstwo albo inne przestępstwa również naruszają wymogi równego traktowania. Komitet, w trakcie analizowania raportów Państw - Stron zauważa również, iż często kobiety zatrudniane są w sektorach lub przy pracach, których nie obejmuje ochrona zapewniana przez prawo pracy, że przeważające tradycje i zwyczaje dyskryminują kobiety, szczególnie w dziedzinie dostępu do lepiej płatnych posad oraz do równej płacy za taką samą pracę. Państwa powinny przeprowadzić przegląd obowiązujących uregulowań prawnych oraz istniejącej praktyki oraz grać wiodącą rolę w prowadzeniu działań na rzecz eliminacji dyskryminacji kobiet, we wszystkich sferach, na przykład poprzez zapobieganie nierównemu traktowaniu w sektorze prywatnym w takich sferach, jak zatrudnienie, edukacja, aktywność polityczna oraz dostępie do zakwaterowania, innych dóbr i usług. Państwa - Strony powinny przesyłać sprawozdania na temat powyższych działań, a także dostępnych ofiarom takiej dyskryminacji środków ochrony.
32. Prawa, które na mocy Artykułu 27 Paktu zagwarantowane są osobom należącym do mniejszości, w odniesieniu do ich języka, kultury i religii, nie upoważniają żadnego Państwa, grupy osób lub osoby do naruszania praw kobiet do równego traktowania i korzystania z praw zagwarantowanych przez Pakt, włączając w to prawo do równej ochrony ze strony państwa. Państwa powinny przesyłać raporty na temat uregulowań prawnych lub praktyk administracyjnych związanych z przynależnością do mniejszości, a które mogą stanowić naruszenie równości praw kobiet, zagwarantowanych przez Pakt 9), a także na temat działań podjętych lub przewidywanych celem zapewnienia równości mężczyzn i kobiet w korzystaniu z praw obywatelskich i politycznych, gwarantowanych przez Pakt. Państwa powinny również przedstawiać działania podejmowane w celu spełnienia ich obowiązków w relacji do kulturowo i religijnie ukształtowanych praktyk, istniejących wewnątrz społeczności mniejszościowych, które to praktyki wpływają na prawa i pozycję kobiet. W swych raportach Państwa - Strony powinny zwracać uwagę na wkład wnoszony przez kobiety do życia kulturalnego ich społeczności.
Tłumaczenie: Agnieszka Martynowicz
2)
W języku angielskim odróżnia się law jako prawo stanowione od right rozumianego jako uprawnienie, ale na polski tłumaczone jako "prawo do czegoś" Dlatego poprzednie zdanie brzmi trochę jak masło maślane (przyp. tłum)
3) Patrz: Uwagi Generalne No 8, paragraf 1
4) Patrz: Uwagi Ogólne No 27, paragrafy 6 i 18
5) Sprawa 202/1986, Ato del Avellanal vs Peru (uwagi z 28 Października 1988r)
6) Patrz: Uwagi Ogólne No 19, paragraf 2, zdanie ostatnie
7) Sprawa 172/84, Broeks vs Holandia (opinia z 9.04.1987); Sprawa 182/84, Zwaan de Vries vs Holandia (opinia z 9.04.1987); Sprawa 218/1986, Vos vs Holandia (opinia z 29.03.1989)
8) Sprawa 035/1978, Aumeeruddy-Cziffra et al. vs Mauritius (opinia z 9.04.1981)
9) Sprawa 24/1977, Lovelace vs kanada (opinia z lipca 1981)
wróć
|
