|
|
"ZAKAZANA WIEDZA", CZYLI O EDUKACJI SEKSUALNEJ MŁODZIEŻY
Kiedy poruszana jest sprawa wychowania seksualnego, zawsze zastanawia mnie brak logiki w działaniach dotyczących wprowadzania do szkół czy też usuwania z nich przedmiotu "Wiedza o życiu seksualnym człowieka".
Ów brak logiki wyraża się w niedostrzeganiu związku pomiędzy liczbą porodów wśród młodzieży oraz obniżaniem się wieku inicjacji seksualnej a brakiem w tej grupie wiekowej wiedzy dotyczącej seksualności człowieka. Przeciwnicy szeroko rozumianej edukacji seksualnej obawiają się, iż jej upowszechnianie przyczyni się do wzrostu liczby młodych ludzi podejmujących zbyt wcześnie współżycie seksualne. Na razie jednak polska rzeczywistość nie potwierdza takiego rozumowania. Wiek inicjacji seksualnej obniża się bowiem pomimo braku oświaty w dziedzinie planowania rodziny. (Zob. tabela 1)2)
Nikt nie uważa współżycia seksualnego w bardzo młodym wieku za zjawisko pozytywne. Jednocześnie nikt nie wymyślił skuteczniejszego sposobu ograniczenia tego zjawiska niż edukacja seksualna. Jest to tym trudniejsze, że w naszym społeczeństwie seks, nagość, erotyka etc. są wciąż tematami tabu, uznawanymi nawet przez niektórych za zagrożenie dla polskiej rodziny.
Przeciwdziałanie niepożądanym skutkom współżycia seksualnego młodzieży może odbywać się jedynie poprzez przekazywanie rzetelnej, naukowo sprawdzonej wiedzy na temat rozwoju psychoseksualnego człowieka i metod planowania rodziny.
| Tabela 1 |
Badana
grupa wiekowa |
średni wiek inicjacji seksualnej
(w latach) |
| Ogólnie |
Kobiety
19,3 |
Mężczyźni
18,4 |
15-16 lat
17-19 lat
20-24 lata
25-29 lat
30-39 lat
40-49 lat
|
15,6
16,8
18,2
19,2
19,7
19,9
|
14,9
16,6
17,7
18,2
19,2
18,6
|
2) Zbigniew Izdebski., Zachowania prozdrowotne i seksualne w aspekcie
HIV/AIDS w Polsce, 1997, MZIOS, UNDP, str. 49
Programy edukacji seksualnej powinny:
- zapewniać rzetelną i pełną informację dostosowaną do wieku dziecka;
- zapewniać wiedzę odpowiednio wcześnie - tak, żeby wyprzedzać doświadczenia młodzieży;
- zapewniać rzetelną i pełną informację na temat antykoncepcji, z uwzględnieniem skuteczności, zalet i wad różnych metod;
- zapewniać rzetelną informację na temat AIDS i sposobu uniknięcia zakażenia wirusem HIV oraz na temat innych chorób przenoszonych drogą płciową;
|
- podkreślać odpowiedzialność mężczyzn za skutki aktywności seksualnej;
- podkreślać prawo kobiety do decyzji w sprawach dotyczących seksu, w tym także przysługujące jej w każdej sytuacji prawo do odmowy.
Jak wykazują badania, głównymi źródłami informacji na temat życia seksualnego są dla młodzieży grupa rówieśnicza oraz media (zob. tabela 2)3), stąd wybiórczy charakter przyswojonej wiedzy, niezrozumienie wielu zjawisk, a także niekiedy strywializowanie tej sfery życia. Warto zaznaczyć, iż obecny zakres wiedzy przekazywanej w czasie zajęć nie spełnia oczekiwań osób bezpośrednio zainteresowanych, tzn. młodzieży. Z badań wynika, iż na przykład 37% licealistów, którzy mieli zajęcia dotyczące życia seksualnego, oceniło te lekcje jako nieciekawe i niepotrzebne.
| Tabela 2 |
Skąd dowiedziałeś się
o metodach
zapobiegania ciąży? |
Kobiety
% |
Mężczyźni
% |
| od rodziców ( w domu rodzinnym) |
24,5 |
14,4 |
| od koleżanek/kolegów |
37,3 |
40,1 |
| z lekcji religii |
5,4 |
7,9 |
| ze szkoły - z innych lekcji |
25,5 |
21,4 |
| z literatury (książek) |
29,7 |
26,4 |
| z czasopism |
65,5 |
56,9 |
| z telewizji |
45,2 |
59,3 |
| od lekarza /specjalisty |
15,4 |
8 |
3) Edukacja seksualna w szkole, materiał informacyjny
Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
Przykładem, a także niezbitym dowodem na to, iż ignorancja w tej dziedzinie doprowadzić może do wielu komplikacji zdrowotnych, komplikacji w relacjach etc., są doświadczenia wynikające z rozmów w Telefonie Zaufania. Młodzi ludzie zadają czasem pytania, które mogą mocno zaskoczyć. Nie dlatego, iżby dotyczyły wymyślnych czy perwersyjnych technik seksualnych, lecz wprost przeciwnie - dlatego, że świadczą o braku wiedzy, która u nastolatków wydawać by się mogła czymś oczywistym. Oto przykłady: 13-latka przerażona krwawieniem, bo nie wie, co to takiego miesiączka; 19-letni chłopak sprawdzający szczelność prezerwatywy poprzez wypełnienie jej wodą; obiegowa opinia, powtarzająca się w wielu telefonach, iż nie zachodzi się w ciążę podczas pierwszego stosunku, a także w czasie miesiączki; lub też przekonanie, że może dojść do zapłodnienia po wytrysku w ustach; młodzi chłopcy zrozpaczeni, że ich członek jest za mały (kompleksy), lub przerażeni tym, że jest za duży (obawa przed wyrządzeniem dziewczynie krzywdy w czasie stosunku) etc.
Jakość zadawanych pytań oraz brak prostej możliwości uzyskania informacji na temat tej tak ważnej sfery życia świadczy o tym, iż sytuacja w Polsce długo jeszcze będzie odbiegać o tego, co zawarte jest w definicjach zdrowia seksualnego i praw reprodukcyjnych młodzieży.
Przypomnijmy:
Zdrowie reprodukcyjne jest stanem dobrego samopoczucia w aspekcie fizycznym, psychicznym i społecznym, a nie wyłącznie brakiem choroby lub niedomagań, we wszystkich sprawach związanych z układem rozrodczym oraz jego funkcjami i procesami. Zdrowie reprodukcyjne oznacza zatem, że ludzie mogą prowadzić satysfakcjonujące i bezpieczne życie seksualne oraz że mają zdolność do reprodukcji, jak również swobodę decydowania czy, kiedy i ile chcą mieć dzieci.
Prawa reprodukcyjne obejmują prawa człowieka, które opierają się na uznaniu fundamentalnego prawa wszystkich par i jednostek do:
- swobodnego i odpowiedzialnego decydowania, ile i kiedy chcą mieć dzieci, jak również do informacji i środków umożliwiających osiągnięcie tego celu,
- do możliwie najlepszego zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego,
- do wolnego od dyskryminacji, przymusu i przemocy podejmowania decyzji w sprawach dotyczących prokreacji, zgodnie z dokumentami praw człowieka.
W Polsce brakuje rozbudowanej sieci poradnictwa i usług dla młodzieży aktywnej seksualnie. Nie prowadzi się działań w zakresie: zapobiegania niepożądanej ciąży, a tym samym ograniczania zjawiska aborcji, zapobiegania chorobom przenoszonym drogą płciową, zapobiegania zakażeniom wirusem HIV etc. W zasadzie więc w ogóle brakuje w tej dziedzinie szeroko rozumianej profilaktyki.
Czyżby hasło "Lepiej zapobiegać niż leczyć" straciło aktualność lub w tej sferze nie obowiązywało?
Przypominamy:
Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
prowadzi Telefon Zaufania (0-prefix-22) 635 93 92,
czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 16.00-20.00.
Przy telefonie dyżurują: lekarka ginekolog, psycholodzy, pedagodzy, edukatorzy oświaty seksualnej. Istnieje również możliwość indywidualnych rozmów bądź grupowych spotkań
w ramach Dni Otwartych, organizowanych
w czwartki w godz. 16.00-19.00.
Monika Tajak
|
