Biuletyn 3 (11) - zima 1998 |
|
Niewiele osób wie, że niechcianej ciąży można zapobiec nie tylko przed stosunkiem, ale także po, jeżeli nie upłynęło zbyt dużo czasu. Istnieją dwie metody, z których w takim wypadku można skorzystać. Pierwsza polega na przyjęciu właściwej dawki hormonów w odpowiednim czasie. Mówi się o niej często pigułka dzień po. Nazwa ta nie jest jednak prawidłowa, sugeruje bowiem, że metodę można zastosować tylko w ciągu doby po stosunku. Czasu jest jednak trochę więcej. Pierwszą z dwóch dawek hormonów, które należy przyjąć, trzeba zażyć najpóźniej przed upływem 72 godzin po stosunku bez zabezpieczenia. Metodę można stosować przyjmując dostępne tabletki antykoncepcyjne w liczbie odpowiednio obliczonej przez lekarza - muszą one zawierać niezbędną dawkę hormonu. Działanie hormonu zależy od tego, w jakiej fazie cyklu został przyjęty: blokuje owulację (jajeczkowanie) albo nie dopuszcza do zapłodnienia lub do zagnieżdżenia się zapłodnionego jaja w macicy. Prawidłowo zastosowana metoda jest bardzo skuteczna (98%). Może ona wywołać krótkotrwałe objawy uboczne podobne do tych, jakie mogą wystąpić przy stosowaniu zwykłej pigułki antykoncepcyjnej (np. nudności, wymioty, zawroty lub ból głowy). Objawy ustępują najdalej po 24 godzinach. Należy podkreślić, że ta metoda zapobiegania ciąży nie może zastąpić normalnej antykoncepcji. Powinna być stosowana w sytuacjach szczególnych (np. gdy doszło do pęknięcia prezerwatywy).
Na świecie ta metoda jest stosowana od połowy lat 70-tych. Doświadczenia wskazują, że przeważająca większość kobiet może z niej bezpiecznie korzystać. W zasadzie powinny jej unikać te kobiety, które ze względów zdrowotnych nie mogą stosować zwykłej pigułki hormonalnej. Upowszechnienie wiedzy na temat tej metody zwiększa możliwość zapobiegania niepożądanym ciążom i zmniejsza liczbę przypadków aborcji. Stosowanie tej metody powinno stanowić element pomocy udzielanej kobietom, które padły ofiarą gwałtu.
Światowe organizacje zajmujące się zdrowiem reprodukcyjnym (m.in. Światowa Organizacja Zdrowia) kładą nacisk na konieczność popularyzacji wiedzy na temat antykoncepcji w sytuacjach nagłych. Zwłaszcza że również wśród lekarzy wiedza na jej temat jest niewystarczająca. Ze względu na korzyści, jakie niesie ona dla zdrowia kobiet, podkreśla się potrzebę uwrażliwienia służby zdrowia na związane z nią potrzeby. Zaleca się na przykład ułatwianie kobietom szybkiego dostępu do lekarza, gdy tego potrzebują. Zwłaszcza że metoda jest tym skuteczniejsza, im wcześniej przyjmie się pierwszą dawkę. W Polsce jedynym lekiem zarejestrowanym jako środek przeznaczony specjalnie do antykoncepcji w sytuacjach nagłych jest Postinor, który w zasadzie powinien być stosowany w ciągu 1 godziny po stosunku. Oznacza to, że kobiety, które nie stosują stałej metody antykoncepcyjnej, powinny się wcześniej zaopatrzyć w ten lek (opakowanie zawiera cztery tabletki), by w razie potrzeby móc z niego skorzystać.
Warto zaznaczyć, że stosowanie preparatów hormonalnych nie powoduje zmian wrodzonych u płodu.
Innym sposobem zapobiegania ciąży w sytuacjach nagłych jest założenie już po stosunku spirali antykoncepcyjnej. Spiralę należy założyć w ciągu pięciu dni po stosunku lub w ciągu pięciu dni od czasu wystąpienia owulacji, jeżeli oczywiście wystąpiła ona już po stosunku.
Dokładniejsze informacje na temat antykoncepcji w sytuacjach nagłych można uzyskać w Federacji telefonicznie czasie w dyżurów telefonu zaufania: (tel. (022) 632-08-82, pon.-pt. w godz. 16 00-20 00)
lub osobiście podczas dni otwartych (czwartki, godz. 16 00-1900).
