Ciąże nastolatek

"...Żeby dzieci nie miały dzieci" 

W Polsce problem nastolatek w ciąży oraz niepełnoletnich matek nie jest przedmiotem dyskusji społecznej. Brak adekwatnej pomocy państwa, brak mechanizmów przekazywania wiedzy z zakresu edukacji seksualnej, bezradność systemu wobec problemu oraz milczące przyzwolenie społeczne powoduje, iż temat ten spychany jest do "podziemia" informacyjnego.

W broszurze:

Ciąże nastolatek w statystyce
Brak dostępu do rzetelnej merytorycznie wiedzy z zakresu edukacji seksualnej
Brak usług i  poradnictwa z zakresu zdrowia reprodukcyjnego młodzieży
Możliwość negatywnych konsekwencji zdrowotnych wywołanych przedwczesnym macierzyństwem
Rodziny niepełnoletnich dziewcząt w ciąży
Wymuszone małżeństwa
Sprawcy ciąży a Kodeks Karny
Brak programów polityki społecznej skierowanych do młodych matek
Rekomendacje Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

Ciąże nastolatek w statystyce

Siedem procent ogólnej liczby porodów dotyczy nastolatek

Oficjalne dane ukazują, iż dziewczynki w wieku dwunastu, trzynastu lat rodzą w Polsce dzieci! W 2001 roku liczba urodzeń żywych przez dziewczynki w wieku do 15 roku życia wynosiła 349, aż 55 urodzeń dotyczy dziewczynek w wieku 14 lat i mniej, w tym wśród 13-latek odnotowano aż 7 urodzeń. Jedno dziecko zostało urodzone przez 12-latkę! Liczba urodzeń żywych w grupie dziewcząt między 15 a 19 rokiem życia w 2001 roku wynosiła 25777.

PORODY NASTOLATEK WYNOSIŁY W 2001 PONAD 7% OGÓLNEJ LICZBY PORODÓW!

Są to dane oficjalne, trudno oszacować, ile zostało wykonanych nielegalnych aborcji w tej grupie wiekowej. Wiemy jednak, że nastolatki decydują się czasami na zabieg, nierzadko za przyzwoleniem swych rodziców, najczęściej matek. Tak więc liczba ciąż niepełnoletnich jest z pewnością wyższa niż liczba urodzeń żywych wskazywana w źródłach oficjalnych.

Urodzenia żywe u kobiet pomiędzy 12 a 19 rokiem życia

Piśmiennictwo:

• Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonywania w roku 2001 Ustawy o planowaniu rodziny, ochrony płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Warszawa, lipiec 2002)
• Informacja GUS, Departament Analiz i Udostępniania Informacji

Brak dostępu do rzetelnej merytorycznie wiedzy z zakresu edukacji seksualnej

Wśród przyczyn ciąży młode matki często wymieniają brak wiedzy o zabezpieczeniu przed zajściem w ciążę. Aż 22% badanych młodych kobiet w czasie pierwszego stosunku zastosowało stosunek przerywany, tyle samo nie zastosowało żadnej metody antykoncepcji.

"Czy to prawda, że w czasie pierwszego stosunku w życiu, kiedy jestem jeszcze dziewicą, nie zachodzi się w ciążę?"

"Czy jeśli będę brała pigułki antykoncepcyjne po każdym stosunku, to nie zajdę w ciążę?"

"Słyszałam, że jest taki jeden dzień w miesiącu, kiedy można zajść w ciążę. Jak go obliczyć, bo wtedy będę bezpieczna w pozostałe dni miesiąca."

"Siedemnastoletnia dziewczyna dzwoni do Telefonu Zaufania dla Kobiet. Jest w czwartym tygodniu ciąży, chce ją usunąć, ale koniecznie w tajemnicy przed rodzicami."

"Dzwoni matka 16-latki. Córka przyznała się jej, iż zaszła w ciążę ze swoim chłopakiem. Nie stosowali żadnej antykoncepcji. To był ich pierwszy raz. Dziewczyna nie chce zostać matką, myśli o usunięciu ciąży. Kobieta dzwoniąca - matka dziewczynki - nie może zrozumieć, dlaczego nie można dokonać zabiegu legalnie w szpitalu, tylko narażać dziecko na zabieg w podziemiu."

Pśmiennictwo:

• Rządowa Rada Ludnościowa, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych, Sytuacja Demograficzna Polski, Raport 2000-2001, Warszawa 2001, str.150
• "Postawy i opinie młodzieży", OBOP, luty 2002
• Pytania pochodzą z rozmowy w Telefonie Zaufania dla Kobiet Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

Brak usług i poradnictwa z zakresu zdrowia reprodukcyjnego młodzieży

"Młoda dziewczyna z małego miasteczka uskarża się na bóle w okolicy jajników, pyta się, jak można im zaradzić domowymi sposobami. Odrzuca propozycję pójścia do ginekologa, bo mama jej powiedziała, że pójście do ginekologa to wstyd. Wszyscy się o tym dowiedzą i będą plotkować"

Wypowiedź pochodzi z rozmowy w Telefonie Zaufania dla Kobiet Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny.

Możliwość negatywnych konsekwencji zdrowotnych wywołanych przedwczesnym macierzyństwem

Lekarze podkreślają, iż "Ciąże u bardzo młodych matek traktowane są jako ciąże wysokiego ryzyka, ponieważ częściej występuje tu poród przedwczesny, nadciśnienie (zatrucie ciążowe), niedokrwistość, zakażenie dróg moczowych i choroby przenoszone drogą płciową.(...) Największym jednak problemem jest wysoka częstość występowania opóźnienia rozwoju wewnątrzmacicznego płodu, czyli porody dzieci z hipotrofią. U co trzeciej dziewczyny rodzącej przed ukończeniem 16. roku życia występuje hipotrofia płodu, pomiędzy 17. a 18. rokiem życia patologia ta występuje z częstością 20,3%, zaś u kobiet rodzących po ukończeniu 18 roku życia - 12,6 %. Hipotrofia płodu jest w głównej mierze spowodowana niedojrzałością organizmu ciężarnej dziewczynki i niedoborami żywieniowymi. Niedobory żywieniowe wynikają z tego, że młody organizm sam potrzebuje jeszcze zwiększonej dostawy substratów odżywczych, a nagle większość z nich jest aktywnie odbierana przez rozwijającą się ciążę.(...) Często porody u młodocianych przebiegają zupełnie prawidłowo. Jednak poród u bardzo młodych kobiet jest obarczony nieco wyższym ryzykiem wystąpienia powikłań. Od 10 do 30% tych porodów kończy się cięciem cesarskim."

Piśmiennictwo:

• Ciąża i poród u młodocianych, R. Dębski, Scheringówka, nr 02/1999

Rodziny niepełnoletnich dziewcząt w ciąży

Te rodziny niepełnoletnich dziewcząt w ciąży, które godzą się z faktem, najczęściej są zmuszone uczestniczyć ekonomicznie w rozwiązaniu problemu - utrzymują dzieci swoich niepełnoletnich dzieci. Czasem niepełnoletnie ciężarne uciekają z domu, żeby fakt ciąży nie wyszedł na światło dzienne. Trafiają do ośrodków wychowawczych, domów samotnej matki. Nie mają bliskiego kontaktu z rodziną. Dokucza im samotność, izolacja społeczna.

Niepełnoletnie matki często nie mają możliwości kontynuowania nauki na kolejnych etapach kształcenia, tym samym ich szanse na rynku pracy spadają praktycznie do zera. Ich bezradność socjalna grozi przeistoczeniem się w stan chroniczny - może stać się sposobem na życie. Przy braku rzeczywistej polityki państwa, podejmującej ten problem w sposób systemowy, może grozić im marginalizacja społeczna.

Przykładem polityki państwa w tej dziedzinie są strategie opracowane przez brytyjskie ministerstwo zdrowia, mające na celu obniżenie liczby nastolatek w ciąży. Problematyce Teenage pregnancy poświęcono specjalny raport, dostępny na stronie ministerstwa zdrowia: http://www.info.doh.gov.uk/doh/users.nsf/fs1?readForm Innym przykładem działań w tej dziedzinie jest amerykański raport Krajowej Kampanii na rzecz Zapobiegania Ciążom Nastolatków pt : 14 and Younger. The Sexual Behavior of Young Adolescents http://www.teenpregnancy.org/Default.asp?bhcp=1

Wymuszone małżeństwa

Bardzo często w takich sytuacjach pozornym rozwiązaniem staje się małżeństwo, najczęściej wymuszone. Tymczasem, jak pokazują statystyki, "rozpada się ok. 80% małżeństw zawartych przez nieletnich, którym przydarzyło się dziecko. (...) Pogląd, że jest dziecko, jest więc miłość, to mit - uważa dr Magdalena Środa, filozof - Równie niebezpieczny jak ten, że wystarczy kochać dziecko, by je odpowiedzialnie wychować."

" Sądzę, że to nie jest wina dziewczyn, które w młodym wieku zaszły w ciążę, nie można ich tak oceniać nie znając zaistniałej sytuacji. Jednak współczuję takim dziewczynom, bo reszta życia będzie w pewnym sensie zmarnowana"

"... A wiecie, co jest potem, gdy jakaś 13-latka zajdzie w ciążę? Wstyd rodziców, a ona zamyka się w sobie! Koleżanki pytają, dlaczego ma taki brzuch, a ona przecież nie powie, że jest w ciąży!"

Źródło:

• V.Kochaj, E.Wilk, Polityka, 04.01.2003
• Wypowiedzi ze strony internetowej www.szkola.interia.pl, komentarze do artykułu "Gdy uczennica jest matką"

Sprawcy ciąży a Kodeks Karny

"...A kiedy dochodzi do seksu i ona zachodzi w ciążę, chłopak ucieka i nie przyznaje się, że spłodził dziecko. Niestety, najczęściej takie rzeczy zdarzają się w takich miastach jak Warszawa, gdzie każdy może zostać anonimowy. Obrzydliwe.... "

Źródło:

• www.kgp.gov.pl
• Wypowiedź ze strony internetowej www.szkola.interia.pl, komentarze do artykułu "Gdy uczennica jest matką"

Brak programów polityki społecznej skierowanych do młodych matek

W Polsce nie istnieje kompleksowa polityka dotycząca kobiet w ciąży i matek z dziećmi, tym bardziej matek nastoletnich, która umożliwiłaby wspieranie ich w trudnych sytuacjach ekonomiczno-społecznych. Brak rozwiązań systemowych, zaś podejmowane działania doraźne mają bardziej charakter "ratunkowy", nie są ukierunkowane na długofalową pomoc np. wsparcie i wyjście z sytuacji bezradności.

Kwestia ciąż nastolatek jest przedmiotem troski wielu rządów. Podejmowane są szeroko zakrojone badania dotyczące określenia skali zjawiska, na podstawie których opracowuje się strategie działań, mające na celu obniżenie liczby nastolatek w ciąży (vide przypis w "Rodziny niepełnoletnich dziewcząt w ciąży").

Rekomendacje Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny uważa, iż niezbędne jest jak najszybsze opracowanie i wdrożenie międzyresortowego, Krajowego Programu Prewencji Ciąż wśród Nastolatek. Program ten powinien uwzględnić:

• wprowadzenie do programów nauczania z zakresu edukacji seksualnej rzetelnej merytorycznie wiedzy, zgodnej z najnowszymi osiągnięciami nauki, przekazywanej w sposób wolny od uprzedzeń i stereotypów, zgodnej z międzynarodowymi standardami praw człowieka,
• zapewnienie dostępności do usług i poradnictwa z zakresu zdrowia seksualnego, przyjaznych młodym ludziom, na poziomie podstawowej służby zdrowia (zgodnie z rezolucją Parlamentu Europejskiego dotyczącą zdrowia i praw reprodukcyjnych i seksualnych), w tym:

1. poradnictwo dla nastolatek w ciąży, ze szczególnym zwróceniem uwagi na fakt zagrożenia ich zdrowia poprzez ciążę w tak młodym wieku,
2. zapewnienie dostępnej cenowo antykoncepcji, odpowiedniej dla młodych dziewcząt,

• wprowadzenie monitoringu zjawiska nastoletnich ciąż, który stałby się podstawą długofalowej polityki, dążącej w sposób kompleksowy i systemowy do zmniejszenia liczby ciąż wśród nastolatek,
• ponadto należy zbudować program pomocy socjalnej przeznaczony dla nastolatek w ciąży:

1. umożliwiający godne życie im i ich dzieciom,
2. zapewniający możliwość kontynuacji nauki i uzyskania samodzielności ekonomicznej,
3. traktujący samotną matkę mieszkającą z rodzicami jako samodzielny podmiot pomocy państwa.

zamknij okno