![]() |
Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny |
|
CO SIĘ DZIEJE Z DZIEWCZYNĄ W OKRESIE DOJRZEWANIALista pytań zawartych w broszurze:
"CO SIĘ DZIEJE Z DZIEWCZYNĄ W OKRESIE DOJRZEWANIA MIĘDZY 10 A 18 ROKIEM ŻYCIA?"
Zaczynasz
obserwować u siebie zmiany, czasem są one tak nagłe, że możesz zacząć się
niepokoić. Są one jednak normalne w tym wieku:
Przez około
dwa lata po menarche jest zupełnie naturalnym, że miesiączka jest bardzo
nieregularna: kolejne krwawienia mogą pojawiać się w odstępie kilku miesięcy.
Natomiast obfite i bolesne miesiączki, szczególnie te pierwsze, bezwzględnie
wymagają wizyty u lekarza. Zapisuj
w kalendarzyku termin ostatniej miesiączki. Można wtedy łatwo kontrolować,
czy wszystko jest w porządku – np. czy okres się nie spóźnia. O taką
informację zwykle też pyta lekarz ginekolog podczas każdej wizyty. Zapyta też
kiedy pojawiło się pierwsze krwawienie.
Jesteś w wieku, kiedy Twoje ciało wciąż jeszcze rośnie
i zmienia się, dotyczy to również piersi. U niektórych dziewcząt rosną one
wcześniej, u niektórych później, więc musisz czekać cierpliwie. Pamiętaj
także, że kremy, płyny powiększające biust w rzeczywistości nie dają
oczekiwanych rezultatów. Wielkość piersi, tak jak i inne cechy budowy,
uwarunkowane są dziedzicznie. Pamiętaj, że na wielkość piersi bardzo
niekorzystnie wpływają różnego rodzaju diety. W czasie dojrzewania Twój
organizm potrzebuje odpowiedniej ilości różnych składników, dzięki którym
rozwija się i rośnie prawidłowo. Diety, ograniczanie jedzenia albo
niejedzenie wcale mogą doprowadzić do nieprawidłowego rozwoju Twojego ciała,
co objawić się może między innymi niedorozwojem piersi, które będą wyglądać
jak u małej dziewczynki. Zmiany te związane są ze wzmożoną aktywnością gruczołów łojowych i potowych w wyniku działania hormonów płciowych. Pocenie się będzie Ci towarzyszyć nie tylko wtedy, kiedy będzie gorąco, ale także wtedy, gdy będziesz zdenerwowana lub podniecona. Pamiętaj, że bardzo ważna jest codzienna higiena osobista, a także stosowanie dezodorantów, jednak nigdy zamiast mycia! Natomiast problemy z cerą, to efekt „burzy hormonalnej”, jaka rozpętała się teraz w Twoim organizmie. „Brzydką cerę” należy przecierać właściwym dla siebie środkiem, w drogeriach i aptekach znajdziesz duży wybór kosmetyków antybakteryjnych i przeciwtrądzikowych. Używanie kremów starszej siostry lub mamy nic nie pomoże. Jeśli wyprysków jest dużo i są ropne, to masz trądzik młodzieńczy, który powinien być leczony przez dermatologa. Zarówno wyciskanie jak i niewłaściwe leczenie prowadzą do przebarwień skóry, mogą też pozostać małe blizny. "JAK ZBUDOWANE SĄ NARZĄDY PŁCIOWE KOBIET? NIE UMIEM NAZWAĆ POSZCZEGÓLNYCH ICH CZĘŚCI." Kobiece zewnętrzne narządy płciowe, inaczej srom, to:
wzgórek łonowy, wargi sromowe większe, wargi sromowe mniejsze, łechtaczka
(maleńki "guziczek" usytuowany z przodu przy zejściu warg
mniejszych), ujście cewki moczowej, ujście pochwy i błona dziewicza. Do narządów
płciowych wewnętrznych należą: pochwa, szyjka macicy, macica, jajniki i
jajowody. Pochwa to elastyczny kanał o długości 10-14 centymetrów, który u
wejścia „zamknięty” jest błoną dziewiczą, która jednak nie zamyka
pochwy całkowicie. Pochwę łączy z macicą szyjka macicy. Macica ma kształt
zbliżony do gruszki i wysłana jest błoną śluzową, w której znajdują się
liczne naczynia krwionośne. Z macicy wychodzą dwa przewody jajowodowe, prowadzące
do jajników, także dwóch (prawego i lewego). W jajnikach znajduje się
kilkaset tysięcy komórek jajowych, ale tylko kilka setek osiąga dojrzałość
w ciągu całego życia kobiety, w okresie pomiędzy pierwszą a ostatnią miesiączką.
"DLACZEGO CO MIESIĄC POJAWIA SIĘ MIESIĄCZKA (MENSTRUACJA, OKRES, PERIOD)?" Pojawienie się miesiączki jest ważnym wydarzeniem w
Twoim życiu. Jest to znak, że - w znaczeniu biologicznym - stajesz się kobietą.
Od tego momentu możesz zajść w ciążę, chociaż z reguły kilka pierwszych
cykli miesiączkowych jest bez owulacji (więcej o owulacji dowiesz się z
dalszej części). Organizm kobiety poprzez comiesięczne krwawienie pozbywa się
przygotowanej do przyjęcia zarodka wyściółki macicy. Jeśli bowiem następuje
zapłodnienie, to pod wpływem hormonów płciowych błona śluzowa macicy
rozrasta się, aby odżywić zarodek. Jeśli nie - to niepotrzebna błona złuszcza
się, co objawia się comiesięcznym krwawieniem. Niektóre dziewczęta i
kobiety w okresie przedmiesiączkowym odczuwają różne przykre objawy, takie
jak złe samopoczucie, rozdrażnienie, zwiększona podatność na zmęczenie, bóle
głowy, krzyża czy piersi, które stają się pełniejsze i twardsze. Dolegliwości
te ustępują wraz z nadejściem miesiączki. Miesiączka trwa od 2 do 8 dni, u
dorosłych kobiet krwawienia mają miejsce raz w miesiącu, mniej więcej co
25-35 dni. W okresie dojrzewania czas krwawienia może być inny za każdym
razem – to zupełnie normalne zjawisko. Również czas pomiędzy kolejnymi
miesiączkami może się wydłużać lub skracać.. PROSZĘ O INFORMACJĘ O OWULACJI. CZY DZIEWCZYNY JĄ ODCZUWAJĄ?
Czas pomiędzy pierwszym dniem krwawienia a ostatnim dniem
przed kolejną miesiączką to cykl miesiączkowy, którego długość może
trwać od 25 do 35 dni. Owulacja (jajeczkowanie) polega na uwolnieniu się z
jajnika dojrzałej komórki jajowej (zdolnej do zapłodnienia przez plemnik),
następuje to na około 14 dni przed początkiem kolejnej miesiączki. Owulacja
dzieli cykl na dwie części. Pierwsza trwa od pierwszego dnia miesiączki do
momentu uwolnienia się dojrzałego jaja i podlega znacznym wahaniom w czasie.
Dlatego dni płodne wcale nie muszą wypadać dokładnie w połowie cyklu. Druga
cześć, która trwa od owulacji do następnej miesiączki,
jest w porównaniu z pierwszą bardziej stała i wynosi ok.14 dni. Wiele kobiet w ogóle nie czuje, kiedy
uwalnia się jajeczko z jajnika. W okresie owulacji u niektórych może jednak
pojawić się ból w jednej części podbrzusza (owulacja ma miejsce raz w
jednym a raz w drugim jajniku), który może trwać do dwóch dni. Może także
wystąpić zwiększona wilgotność ujścia pochwy i sromu.
"CZY MOGĘ GIMNASTYKOWAĆ SIĘ, KĄPAĆ W WANNIE, PŁYWAĆ W BASENIE PODCZAS MENSTRUACJI?" Miesiączka nie jest chorobą, wręcz przeciwnie, świadczy o tym, że rozwijasz się prawidłowo. Nie ma w tym czasie żadnych przeciwwskazań do tego, by kapać się w wannie, pływać czy ćwiczyć, wprost przeciwnie, ruch jest wskazany. Oczywiście, jeśli chcesz pływać, musisz odpowiednio się zabezpieczyć, np. poprzez użycie tamponów. Pamiętaj tylko, żeby nie stosować zbyt długich gorących kąpieli w wannie. Gorąca woda rozszerza naczynia krwionośne, a to może doprowadzić do zbyt obfitego krwawienia.
Stosunki podczas menstruacji są możliwe, pamiętaj jednak,
że współżycie seksualne w tym okresie wiąże się z ryzykiem wystąpienia
stanów zapalnych narządu rodnego. Kontakty
seksualne bez zabezpieczenia zawsze mogą zakończyć się niepożądaną ciążą,
nawet w trakcie miesiączki! Cykl miesięczny u młodych dziewcząt
nie jest jeszcze regularny i często nie można przewidzieć, kiedy nastąpi
owulacja. Dodatkowo na długość cyklu może także wpływać silny stres,
zmiana diety bądź klimatu, przeziębienie, należy także pamiętać, że
plemniki mogą przeżyć w organizmie kobiety nawet kilka dni! Pamiętaj
też, że kontakty seksualne w czasie miesiączki zwiększają także ryzyko
zakażenia się chorobami przenoszonymi drogą płciową. "CZY PRZERWANIE BŁONY DZIEWICZEJ ZAWSZE MUSI BOLEĆ? BARDZO SIĘ TEGO BOJĘ?" Błona dziewicza znajduje się u ujścia pochwy. Ma różny
wygląd, stąd też różne jej rodzaje: od błon postrzępionych, błon
sitkowych (mających kilkanaście otworków), błon z jednym lub dwoma otworami
w części środkowej, aż do najczęściej spotykanych: błon pierścieniowatych
i półksiężycowatych. Przy pierwszym stosunku seksualnym następuje jej
rozerwanie (mówimy wtedy o defloracji), może ono przebiegać bez większych
trudności, bólu i krwawienia. Może zdarzyć się także, że w ogóle nie
odczujesz bólu, albo też błona dziewicza będzie na tyle mocna, że jej
przerwanie będzie bolesne. Podczas wizyty u ginekologa możesz zapytać
lekarza, jaka jest Twoja błona dziewicza – nie będzie to nic nie stosownego.
Jeśli jest ona bardzo gruba, lekarz może ją delikatnie naciąć. Ten zabieg
uchroni Cię przez bolesnym „pierwszym razem”.
Masturbacja, czyli samopobudzenie, polega na różnego
rodzaju pobudzaniu własnego ciała poprzez pocieranie lub innego rodzaju
dotykanie narządów płciowych. Takie zachowanie ma na celu osiągnięcie
seksualnej przyjemności. "CO TO JEST PETTING I NA CZYM ON POLEGA?" Petting to
forma aktywności seksualnej polegająca na tym, że partnerzy całują się,
pieszczą i dotykają wzajemne swoich
narządów płciowych. Takie zachowanie doprowadza do rozładowania napięcia
seksualnego (orgazmu), nie dochodzi jednak do stosunku seksualnego. Petting
najczęściej sprawia obojgu partnerom przyjemność, daje rozładowanie
seksualne, uczy poznania ciała i reakcji drugiej osoby na doznania seksualne.
To także forma zachowania seksualnego, w czasie którego nie ma ryzyka zajścia
w ciążę [pod warunkiem unikania kontaktu spermy z kobiecymi narządami płciowymi].
Petting może pomóc partnerom w uzyskaniu podniecenia seksualnego, zwłaszcza
dotyczy to dziewcząt i kobiet, u których rozbudzenie seksualne wymaga nieco więcej
czasu niż u mężczyzn. Wtedy może stanowić wstęp do stosunku
seksualnego.
Homoseksualizm to jedna z orientacji psychoseksualnych. Polega na zaspakajaniu potrzeb psychicznych, takich jak potrzeba bliskości, miłości oraz potrzeb fizycznych, seksualnych poprzez tworzenie związków z osobami tej samej płci. Homoseksualności nie traktuje się jak choroby czy dewiacji seksualnej, współczesna nauka i obyczajowość zaakceptowały ją jako jedną z form partnerstwa seksualnego. Czasami w okresie dojrzewania wiele dziewcząt woli towarzystwo innych dziewcząt, ma przyjaciółki „od serca”, stroni od chłopców. Dziewczyny całują się na powitanie, przytulają się do siebie, chodzą za rękę, czasami śpią ze sobą w jednym łóżku. Ten rodzaj fascynacji osobą tej samej płci, charakterystyczny dla jednego z pierwszych etapów dojrzewania, nie musi oznaczać orientacji homoseksualnej i najczęściej nie jest z nią związany. Często taka znajomość kończy się piękną przyjaźnią. "OD DŁUŻSZEGO CZASU PIEŚCIMY SIĘ, TERAZ MÓJ CHŁOPAK DOMAGA SIĘ "DOWODU MIŁOŚCI". JAK MAM POSTĄPIĆ?"
Miłości można dowodzić na wiele różnych sposobów. Twój chłopiec, na przykład, może jej dowieść czekając, aż sama zapragniesz pełnego zbliżenia. Pamiętaj, iż nikt nie ma prawa zmusić Cię do podjęcia tej decyzji! Współżycie powinnaś zacząć
tylko wtedy, gdy będziesz przeświadczona, że naprawdę bardzo tego chcesz; że
jesteś przekonana, iż w danych warunkach jest to rzecz słuszna i
dopuszczalna; że Twój partner jest osobą właściwą; kiedy wraz z partnerem
jesteście przekonani, że jesteście w stanie stawić czoła ewentualnym
konsekwencjom, jakie mogą z tego wyniknąć. Nie poddawaj się także presji
gazet młodzieżowych. Czytając je można odnieść wrażenie, że wszystkie
dziewczyny w okresie dojrzewania rozpoczynają życie seksualne, a bycie dziewicą
jest niemodne. Nie jest to prawda. Życie seksualne zależy tylko od ciebie i w
tej kwestii nie ma „mód”, powinności, terminów, zwyczajów itp. "DLACZEGO CHŁOPCY NAMAWIAJĄ DZIEWCZYNĘ DO ODBYCIA STOSUNKU, A DZIEWCZĘTA NIE NAMAWIAJĄ CHŁOPCÓW?" Czas pojawienia się napięć i potrzeb seksualnych jest różny
u chłopców i u dziewcząt. Generalnie potrzeba seksualna pojawia się wcześniej
u chłopców. Dlatego też wcześniej zaczynają myśleć o zachowaniach
seksualnych. Dziewczyny najczęściej nie odczuwają tak silnego napięcia
seksualnego jak chłopcy, choć mogą tu występować duże różnice
indywidualne. U dziewcząt napięcie seksualne pojawia się nieco później niż
u chłopców, około 18 roku życia, związane
jest to z różnym poziomem hormonów w organizmie. Czasami zdarza się, że osoba, którą na początku jesteśmy zafascynowani, przestaje się nam podobać. To naturalne zjawisko. Ważne jednak, żeby nie udawać uczuć, których nie czujemy. Myślę, że powinnaś o tym porozmawiać ze swoim chłopakiem. Takich sytuacji lepiej nie przeciągać, gdyż Twój chłopak może poczuć się oszukany i może czuć żal , że długo udawałaś coś przed nim. Szczera rozmowa może tutaj bardzo pomóc. Może ona nie być łatwa, ale dzięki temu nie będziesz się musiała do niczego zmuszać ani nikogo oszukiwać. Dziewczyna
ma prawo poprosić o spotkanie chłopaka, który jej się podoba – nie ma w
tym nic niestosownego ani niewłaściwego. Ale „pierwszy krok” zawsze jest
trudny – przede wszystkim dlatego, że nie wiemy jak go wykonać. Jeśli
podoba Ci się jakiś chłopak, możesz zaproponować mu wspólne wyjście do
kina albo na spacer, nie musisz biernie czekać, aż on wyjdzie z taką
propozycją. Jeśli nie masz odwagi podejść do niego i zaproponować
spotkania, skorzystaj np. z telefonu. Wtedy może będzie ci łatwiej zaprosić
go na spotkanie.
Jest to decyzja, którą możecie podjąć tylko Wy sami.
Trudno określić wiek, od kiedy powinno się rozpocząć współżycie. Niektórzy
są na to już gotowi w wieku np. lat 17, inni czekają np. do 23 roku życia.
Często osoby biologicznie gotowe do rozpoczęcia współżycia nie są
przygotowane do tego psychicznie. Pamiętaj, że to Ty sama powinnaś
podjąć tę ważną decyzję, nikt nie ma prawa Cię do niej zmusić lub szantażować,
np: „jeśli mnie kochasz, daj mi dowód miłości”. Jeśli ktoś próbuje
wymóc to na Tobie, nie jest godny zaufania.
Inicjacja seksualna córki bądź syna, szczególnie w młodym
wieku, to bardzo trudna sytuacja dla każdego rodzica. Pamiętaj, że są oni za
Ciebie odpowiedzialni i bardzo martwią się o Ciebie. Chcą dla Ciebie jak
najlepiej i pragną, abyś jak najdłużej cieszyła się beztroską młodością.
Boją się też na pewno, że nie jesteś przygotowana jeszcze na podjęcie
aktywności seksualnej i że możesz zajść w ciążę. Wczesne macierzyństwo
to duże obciążenie dla młodej dziewczyny, mogące utrudnić jej naukę i skrócić
dzieciństwo. Powinnaś szczerze z nimi porozmawiać, to trudna sytuacja nie
tylko dla Ciebie, także dla nich. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić,
i boisz się tej rozmowy, "CZY KAŻDY STOSUNEK POWINIEN KOŃCZYĆ SIĘ ORGAZMEM?"
Nie. Na pewno powinien sprawiać przyjemność, dawać
poczucie bliskości, jedności z partnerem. Jednak nie każda kobieta
rozpoczynając życie płciowe reaguje pełną satysfakcją seksualną. Umiejętność
przeżywania orgazmu nie jest reakcją wrodzoną, kobieta uczy się jej w czasie
swojego życia seksualnego. Inaczej jest u mężczyzn – u nich orgazm pojawia
się w momencie wytrysku. Osiąganie pełnej satysfakcji seksualnej jest czasem
procesem, który rozwija się powoli, a dojrzewanie do przeżywania orgazmu bywa
długie i skomplikowane. Na orgazm u kobiety składa się bardzo wiele czynników,
jak np. atmosfera kontaktu, konkretne pieszczoty. Do tego dochodzą czynniki
psychiczne, które mogą zaburzyć albo wręcz uniemożliwić odczuwanie bodźców
seksualnych (lęk przed nieplanowaną ciążą, skupianie się na „robieniu
dobrego wrażenia na partnerze”). Mogą one wpłynąć na zdolność do
spontanicznego reagowania.
Przed przewidywanym bądź planowanym rozpoczęciem współżycia
zawsze trzeba pamiętać o tym, że kontakty seksualne wiążą się z możliwością
zajścia w ciążę bądź zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Dlatego tak ważna jest wiedza na temat antykoncepcji i profilaktyki. Aby to tak
ważne wydarzenie pozostało szczególnym, a nie przykrym przeżyciem, należy
przede wszystkim zadbać, by było bezpieczne! Byłoby dobrze, gdybyś mogła
porozmawiać z zaufaną osobą o sposobach antykoncepcji: mamą, przyjaciółką,
one też mogłyby polecić Ci dobrego lekarza ginekologa, do którego mogłabyś
się udać w razie wątpliwości czy dolegliwości. Uważaj! Pigułka nie zabezpiecza przed chorobami przenoszonymi drogą płciową! Ze środków mechanicznych przy pierwszym kontakcie seksualnym
najbezpieczniejsza jest prezerwatywa. Dzisiejsze prezerwatywy są wykonane z tak
cienkiej gumy, że nie osłabiają odczuć przy stosunku. Przy nieregularnym współżyciu
można dodatkowo stosować środki chemiczne, np. Kolpotex, Patentex Oval. Mogą
one jednak wywoływać u młodych dziewczyn podrażnienia pochwy i uczulenia.
Prezerwatywę dobrze jest łączyć razem z pigułką antykoncepcyjną, gdyż
daje to większą pewność uniknięcia niepożądanej ciąży (mówimy wtedy o
podwójnym zabezpieczeniu). A CO ZROBIĆ, JEŚLI NIE BYLIŚMY ZABEZPIECZENI ALBO PĘKŁA NAM PREZERWATYWA? Jeżeli doszło już do niezabezpieczonego stosunku,
trzeba pamiętać, że jest jeszcze czas na zastosowanie tzw. antykoncepcji po
stosunku, którą można użyć do 72 godzin po niezabezpieczonym stosunku. W
Polsce są to pigułki PostinorDuo, które są dostępne tylko na receptę, co
wymaga udania się do lekarza ginekologa. Nie należy jednak stosować tej formy
antykoncepcji jako regularnej metody, a jedynie w sytuacjach awaryjnych. W żadnym wypadku nie stosuj irygacji (płukania pochwy). "CO POWINNAM WIEDZIEĆ O HIV/AIDS?"
AIDS to choroba zakaźna, wywoływana przez wirus HIV..
Nie wynaleziono jeszcze szczepionki zapobiegającej czy niszczącej wirusa HIV,
dlatego najlepszym zabezpieczeniem się jest unikanie sytuacji, w czasie których
może dojść do zakażenia. Zakażenie
może nastąpić poprzez trzy drogi: podczas niezabezpieczonych stosunków
seksualnych z osobą zakażoną, poprzez dostanie się zakażonej krwi do
naszego krwioobiegu (np. przy wstrzykiwaniu narkotyków lub innych substancji
wspólną strzykawką); a także podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią,
gdy matka jest zakażona. Pamiętaj, że nie istnieje ryzyko
zakażenia się wirusem HIV poprzez ukąszenie komara, korzystanie ze wspólnej
toalety, podanie ręki, przytulenie, używanie tych samych talerzy i sztućców. "CZY RZECZYWIŚCIE TRZEBA CHODZIĆ DO GINEKOLOGA?" Z
reguły chodzimy do ginekologa, gdy nas coś zaniepokoi, np. pojawiają się upławy,
nieregularne miesiączki czy też krwawienia pomiędzy miesiączkami. Jednak
regularne wizyty u ginekologa są konieczne! Nieprawdą jest, że o pójściu do
lekarza ginekologa można myśleć dopiero po rozpoczęciu współżycia
seksualnego. Jeżeli niepokoi Cię długość Twojego cyklu miesięcznego,
obserwujesz w miejscach intymnych jakieś niepokojące zmiany: swędzenie,
wysypkę, pieczenie, koniecznie wybierz się do lekarza. Podczas wizyty w
gabinecie ginekologicznym lekarz najpierw przeprowadzi tzw. wywiad lekarski,
m.in. zapyta się, ile miałaś lat, kiedy pierwszy raz dostałaś miesiączkę,
jak długo trwa cykl miesięczny, jak czujesz się przed miesiączką. Następnie
lekarz przeprowadzi badanie ginekologicznie oraz zbada Twoje piersi - to okazja
do nauczenia się, jak samej co miesiąc je badać. Badanie ginekologiczne,
podczas którego kobieta leży na fotelu do badań, polega na wsunięciu palca
do pochwy, by określić położenie i ogólny stan pochwy, szyjki macicy i
macicy. Lekarz może użyć także wziernika, aby badanie było dokładniejsze.
Badanie ginekologiczne może trochę peszyć, ale jeśli powiesz, że to Twoja
pierwsza wizyta, lekarz na pewno zbada Cię bardzo delikatnie. Pamiętaj, że wizyta u lekarza ginekologa nie jest niczym strasznym. Wszystko jest raczej kwestią tego, jak się do takiej wizyty nastawimy. Jeśli się krępujesz, możesz poprosić mamę lub przyjaciółkę, by poszła tam z Tobą (będzie mogła poczekać na Ciebie pod drzwiami gabinetu). W niektórych krajach dziewczęta chodzą na wycieczki szkolne, by zwiedzać gabinet ginekologiczny, co ma pomóc im przygotować się do pierwszej wizyty.
|
|